Thiếu máu là một trong những bệnh lý phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi và phụ nữ có thai. Theo WHO, ước tính có khoảng 25% dân số trên toàn thế giới bị thiếu máu. Thiếu máu ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, các hoạt động sinh hoạt và gây ra giảm chất lượng cuộc sống. Trong bài viết này, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu thông tin chi tiết về vấn đề này nhé.
Thiếu máu là gì?
Thiếu máu là tình trạng giảm lượng huyết sắc tố Hb trong máu ngoại vi dẫn tới giảm khả năng cung cấp oxy trong các mô hoặc tổ chức của cơ thể. Tình trạng thiếu máu được xác định khi Hb<13g/dl (với nam trưởng thành) và Hb<12dl (với nữ trưởng thành và không mang thai), Hb<11dl (Phụ nữ có thai và người già).
Hiện tại có 3 cách phân loại thiếu máu, tùy theo việc tiếp cận và chẩn đoán bệnh, bao gồm:
- Theo cấp độ: nhẹ, trung bình và năng
- Theo diễn tiến quá trình thiếu máu: thiếu máu cấp tính và thiếu máu mãn tính
- Theo nguyên nhân: giảm hồng cầu, mất máu, tăng phá hủy hồng cầu.
Các dấu hiệu và triệu chứng của thiếu máu
Dưới đây là một số triệu chứng thiếu máu có thể phát hiện như:
- Da nhợt nhạt, xanh xao
- Hụt hơi
- Đau ngực, đánh trống ngực
- Nhịp tim đập nhanh hoặc không đều
- Kém tập trung
- Tóc rụng nhiều, móng tay giòn và dễ gãy, chân mỏng bẹt hoặc lõm
- Đau đầu, chóng mặt, xây xẩm thường xuyên
Ngoài ra, một số người cũng có những biểu hiện khác điển hình nhe:
- Thiếu máu thiếu sắt: Đau lưỡi, viêm lưỡi, mất gai lưỡi, giảm tiết nước bọt, móng tay cong lõm
- Thiếu máu thiếu Vitamin B12: Có triệu chứng thần kinh như tê, dạ cảm, mất điều hòa vận động, suy giảm trí nhớ
- Thiếu máu do thiếu acid folic: Không có triệu chứng trên thần kinh.
Nguyên nhân dẫn tới thiếu máu
Thiếu máu do mất máu: Tai nạn, chấn thương, xuất huyết nội tạng
Thiếu máu do tế bào hồng cầu giảm hoặc suy yếu: dinh dưỡng kém, thiếu nguyên liệu để sản xuất hồng cầu
Tăng phá hủy hồng cầu: Tán huyết do thiếu men G6PD trên màng hồng cầu, tán huyết do miễn dịch.
Ai có nguy cơ bị thiếu máu?
Thiếu máu có thể xuất hiện ở bất kỳ đối tượng, tuổi tác hoặc giới tính nào:
- Tiền sử gia đình từng có người bị thiếu máu
- Người cao tuổi >65 tuổi
- Có bệnh mãn tính: ung thư, suy thận, tiểu đường
- Chế độ dinh dưỡng thiếu chất, vitamin và khoáng chất: Thiếu sắt, vitamin B12, Folate
- Phụ nữ mang thai, dậy thì, thời kỳ hành kinh
- Cơ thể có vấn đề về ruột non, dạ dày, mắc bệnh celiac, crohn… nên bị giảm hấp thụ sắt
- Người ăn chay, lượng sắt hấp thụ vào cơ thể cũng ít hơn bình thường
- Người nghiện rượu hoặc tiếp xúc với hóa chất độc hại, sử dụng loại thuốc ảnh hưởng tới việc sản xuất hồng cầu, gây ra thiếu máu.
Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán thiếu máu
Để xác định được việc bị bệnh thiếu máu, các bác sĩ sẽ dựa trên các chỉ số dưới đâu
- HCT, Hb (Hemoglobin), RBC;
- Phân loại thiếu máu;
- MCV: Thể tích trung bình hồng cầu;
- MCH: Lượng hemoglobin trung bình hồng cầu;
- MCHC: Nồng độ hemoglobin trung bình hồng cầu;
- RDW (Red Cell Distribution Width);
- HC lưới;
- Phết máu ngoại biên.
Phương pháp điều trị thiếu máu
- Fe huyết thanh, ferritin, bão hòa transferrin;
- Acid Folic, B12, Schilling test;
- Coombs test;
- Máu/phân;
- Tủy đồ.
Phòng ngừa thiếu máu hiệu quả
Để có được cơ thể khỏe mạnh nhất, bạn có thể áp dụng chế độ dinh dưỡng phù hợp, bổ sung thực phẩm chứa nhiều sắt và duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, hạn chế lao động nặng. Bên cạnh đó, hãy tích cực luyện tập thể dục thể thao phù hợp với sức khỏe. Hàm lượng bổ sung với từng đối tượng như sau:
- Phụ nữ có thai: 60mg sắt và 400µg folic acid mỗi ngày trong suốt thai kỳ, sau sinh bổ sung tiếp 3 tháng với liều tương tự
- Phụ nữ có thai thiếu máu: Bổ sung sắt/acid folic mỗi ngày theo chỉ định của bác sĩ trong suốt thời gian thai kỳ.
- Phụ nữ không mang thai: Bổ sung sắt/acid folic mỗi tuần 1 viên trong 3 tháng, 3 tháng nghỉ, sau đó bổ sung tiếp 3 tháng. Tiếp tục duy trì đều đặn hàng năm,